Zobacz wyniki
z TestMeToo

Informacje Cookies

Używamy plików cookies, aby ułatwić korzystanie z tego serwisu.

Zmień ustawienia swojej przeglądarki, jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na dysku Twojego komputera.

Sanofi

Strefa stresozaradnych

Strona główna Strefa Stresozaradnych

Czy kobiety częściej niż mężczyźni czują lęk przed dużą prędkością?

Czy kobiety częściej niż mężczyźni czują lęk przed dużą prędkością?

04.12.2017

Dr Ewa Jarczewska-Gerc

o polskich autostradach i drogach ekspresowych najchętniej podróżują osoby w wieku 25-34 lat. Większość w tym przedziale wiekowym stanowią kobiety. Z drugiej jednak strony, podróżowanie po autostradach i drogach szybkiego ruchu wzbudza najsilniejszy lęk i dyskomfort u osób określających się jako odczuwające lęk za kierownicą. W pewnych badaniach poziom dyskomfortu u tych kierowców osiągnął 3 punkty (skala 0-4).

Ataku paniki na autostradzie doznaje ponad 40 % osób cierpiących na agorafobię (lęk przed otwartą przestrzenią). Jazda po autostradzie to zatem nie tylko przywilej rozwijania stosunkowo dużych prędkości. Dla niektórych kierowców to również pułapka, trasa bez możliwości szybkiego zjechania w bezpieczne miejsce. Szacuje się, że 7-10 % kierowców przeżywa lęk o różnym natężeniu podczas kierowania pojazdem. W grupie tej 95% stanowią kobiety. Kobiety częściej niż mężczyźni zgłaszają się do badań naukowych nad lękiem związanym z prowadzeniem samochodu. W większości z nich stanowią grupę niemal jednorodną. Częściej również szukają pomocy terapeutycznej z powodu fobii samochodowej.

Prowadzenie samochodu jest dla kobiet większym źródłem stresu niż dla mężczyzn. Częściej prowadzą samochód pod wpływem napięcia, doświadczają frustracji na drodze oraz rzadziej czerpią przyjemność z jazdy. Mają słabsze poczucie panowania nad pojazdem. Mają większą skłonność do unikania wywołujących dyskomfort sytuacji drogowych. Kobiety częściej niż mężczyźni charakteryzują się pełnym lęku i napięcia stylem jazdy. Relacjonują silniejsze doznania związane z przezywaniem lęku. Częściej doświadczają za kierownicą takich emocji jak poczucie zagrożenia, bezradność, strach, zagrożenie śmiercią. Prowadzą samochód wolniej niż pozwalają na to warunki drogowe, unikają jazdy w trudnych warunkach atmosferycznych. Przeżywanie lęku w sytuacji drogowej jest niezależne od lęku jako cechy osobowościowej.



Lękowy styl prowadzenia jest właściwy dla kobiet o wysokim poziomie neurotyzmu, czyli takiej kompilacji cech, jak skłonność do przeżywania niepokoju, lęku, irytacji na co dzień, mała pewności siebie, nerwowość, poczucie winy. Badania nad różnicami w osobowości kobiet i mężczyzn wskazują iż kobiety generalnie charakteryzują się wyższym poziomem neurotyzmu niż mężczyźni.

Doznawanie negatywnych emocji podczas rozwijania dużych prędkości może być związane z niską potrzebą poszukiwania doznań u kobiet. Kobiety rzadziej poszukują przygód i grozy, są bardziej odporne na nudę. Unikają szybkiej jazdy samochodem, bo jest ona źródłem zbyt silnego pobudzenia fizjologicznego w stosunku do zapotrzebowania na nie. Do sprawnego funkcjonowania człowiekowi potrzebny jest optymalny poziom aktywacji układu nerwowego (pętla: kora – układ siatkowy). Ludzie chętnie angażują się w czynności, które gwarantują optymalny poziom pobudzenia. Zbyt silny poziom pobudzenia wywołuje lęk i obniżenie sprawności działania. Ludzie unikający silnych doznań uzyskują optimum aktywacji przy małych dawkach stymulacji.

Kobiety w porównaniu do mężczyzn cechuje też wyższa wrażliwość behawioralnego układu hamowania (system neurobiologiczny BIS) oraz niska wrażliwością behawioralnego układu dążenia (system neurobiologiczny BAS) . Kobiety szybko się uczą, które sytuacje są nieprzyjemne lub zagrażające i unikają ich w przyszłości. Osoby z bardzo wrażliwym układem hamowania przeżywają silny lęk w sytuacjach zapowiadających karę, niechętnie angażują się w sytuacje nowe, ryzykowne oraz wycofują z sytuacji frustrujących. Rzadziej łamią prawo na drodze z obawy przed negatywnymi konsekwencjami np. jeżdżą zgodnie z dozwoloną prędkością. Dla kobiet kary mają większą siłę w regulacji zachowania niż nagrody.

W świadomości społecznej tkwi mocno zakorzeniony stereotyp kobiety za kierownicą (gorszy kierowca, niezdecydowana, niepewna i przesadnie ostrożna). Traktowanie kobiet zgodnie ze stereotypem (np. jeśli kobieta i mężczyzna jadą tym samym samochodem, to prowadzi mężczyzna, podkreślanie lepszych umiejętności mężczyzn w prowadzeniu typu „Ja poprowadzę – będzie szybciej”, pouczanie, krytykowanie stylu jazdy, trąbienie w reakcji na błąd kierowcy, obraźliwe gesty, agresja słowna, oceniające spojrzenia), wzmacnia koncentrację na sobie jako słabym kierowcy, obniża pewność siebie za kierownicą, wzmaga niepokój i lęk co do własnych możliwości np. sprawnego prowadzenia samochodu z dużą prędkością. Różne trudności, jakich kobiety doświadczają podczas jazdy, aktywizują u kobiet stereotyp kobiety – słabego kierowcy i doprowadzają do gorszego radzenia sobie na drodze.

Literatura:
  • Clapp, J. i inni (2011). Factors contributing to anxious driving befavior: The role of stress fistory and accident severity. Journal of Anxiety Disorder, 25, 592-598
  • Ehlers, A. Hofmann, S.G., Herda, C.A., Roth, W.T (1994). Clinical Characteristics of Driving Phobia. Journal of Anxiety Disorders, 8, 4, 323-339
  • Ehlers, A. i inni. (2007) The Driving Cognitions Questionnaire: Development and preliminary psychometric properties. Journal of Anxiety Disorders, 21, 493-509
  • McLean, C., Anderson, E.R. (2009). Brave men and timid women? A review of gender differences in fear and anxiety. Clinical Psychology Review, 29, 496-505
  • Taylor, J., Deane, F., Podd, J. (2002). Driving-related fear: A review. Clinical Psychology Review, 631-645
  • Taylor, J., Paki, D. (2008). Wanna drive? Driving anxiety and fear in New Zeland Community Sample. New Zeland Journal of Psychology, 37, 31-37.
  • Moè, A., Cadinu, M., Maass, A. (2015). Women drive better if not stereotyped. Accident Analysis and Prevention, 85, 199–206
  • Scott-Parker, B., Weston, L. (2017). Sensitivity to reward and risky driving, risky decision making and risky health behavior: A literature review. Transportation research Part F, 49, 93-109
  • Taubman-Ben-Ari, O., Yehiel, D. (2012). Driving styles and their associations with personality and motivation. Accidents Analysis and Prevention, 45, 416-422
  • Wytykowska, A., Białaszek, W., Ostaszewski, P. (2014). Psychometryczne właściwości polskiej wersji krótkiej skali wrażliwości na kary i nagrody (SPSRQ-SF Cooper i Gomez, 2008). Studia Psychologiczne, 52, 2, 28-39.
  • Zuckerman, M., Glicksohn, J. (2016). Hans Eysenck’s personality model and the constructs of sensation seeking and impulsivity. Personality and Individual Differences, 103, 48-52